Wróg publiczny numer jeden
– skuteczny, przebiegły i zabójczy.

Prognozy pokazują, że w ciągu najbliższych 20 lat, śmiertelne żniwo tytoniu wzrośnie do
8 milionów ofiar rocznie. Jeżeli nie zostaną podjęte odpowiednie kroki zapobiegawcze, możemy się spodziewać, że ponad miliard osób straci życie z powodu nikotyny w XXI wieku.

W porównaniu z resztą świata, Europejski Region WHO zmaga się z jednym z najwyższych wskaźników umieralności spowodowanej paleniem. Aż 16% wszystkich zgonów wśród osób powyżej 30 roku życia przypisuje się używaniu tytoniu. Dla porównania wskaźniki te
w regionie Afrykańskim czy Bliskiego Wschodu sięgają odpowiednio 3 i 7%, a średnia światowa wynosi 12%. Choć jedynie 14% populacji świata mieszka w Europie, 1 na 4 osoby umierające z powodu chorób związanych z paleniem to Europejczyk.

Na poziomie krajowym najwyższe współczynniki przedwczesnej umieralności z powodu raka płuc stwierdzono w Europie Środkowej (zwłaszcza na Węgrzech, w Serbii i Polsce), gdzie wynoszą one 25 zgonów na 100 000 osób. Obserwowany wzorzec ma związek
z rozpowszechnieniem palenia tytoniu, które z kolei warunkowane jest dostępnością cenową wyrobów tytoniowych, strategiami marketingowymi firm tytoniowych oraz permisywną polityką w zakresie zdrowia publicznego.

Niezależnie od lokalizacji, więcej mężczyzn niż kobiet umiera z powodu chorób związanych
z paleniem, ale w Regionie Europejskim WHO ta różnica jest bardzo wyraźna, a stosunek śmiertelności mężczyzn do kobiet wynosi tu aż 5:1.

Zarówno aktywne, jak i bierne palenie ma negatywny wpływ na zdrowie człowieka na każdym etapie życia.

  • W czasie rozwoju płodowego, tytoń może zwiększyć prawdopodobieństwo poronienia oraz wystąpienia niektórych wrodzonych wad rozwojowych.
  • W dzieciństwie, może powodować zespół nagłej śmierci niemowląt. W dzieciństwie jak i w okresie dojrzewania, tytoń może być przyczyną chorób układu oddechowego.
  • Negatywny wpływ palenia tytoniu staje się szczególnie widoczny w wieku około 30 lat. U stosunkowo młodych dorosłych, może to obejmować wzrost wskaźników występowania chorób sercowo-naczyniowych.
  • W późniejszym okresie życia, u palaczy można spodziewać się wyższych wskaźników zachorowalności na raka (zwłaszcza raka płuc), a także zgonów związanych z chorobami układu oddechowego.

Mimo, że tytoń jest zwykle postrzegany jako przyczyna chorób niezakaźnymi, takich jak nowotwory czy choroby serca i układu oddechowego, palenie jest także ważnym czynnikiem prowadzącym do zgonów z powodu chorób zakaźnych, jak na przykład gruźlica. 85% zgonów z powodu raka tchawicy, oskrzeli i płuc oraz 16% przypadków śmiertelnych wywołanych przez chorobę niedokrwienną serca jest spowodowanych paleniem.
W przypadku chorób zakaźnych, 26% zgonów z powodu gruźlicy przypisuje się paleniu tytoniu, a 24% wszystkich ofiar śmiertelnych infekcji dolnych dróg oddechowych to właśnie palacze.

Aby skuteczniej walczyć z problemem, w grudniu 2013 roku, w stolicy Turkmenistanu, Aszchabadzie została podpisana Deklaracja zobowiązująca kraje należące do Europejskiego Regionu WHO do zwiększenia wysiłków na rzecz pełnego wdrożenia Ramowej Konwencji WHO o Ograniczeniu Użycia Tytoniu i utworzenia Europejskiego Regionu WHO wolnego od tytoniu.

Najpowszechniejsze działania mające na celu ograniczenie konsumpcji tytoniu to przede wszystkim nakładanie podatków na produkty tytoniowe i podnoszenie ich cen, zakaz prowadzenia działań marketingowych i sponsoringowych oraz redukcja popytu poprzez m.in. umieszczanie ostrzeżeń na opakowaniach czy też wprowadzanie zakazów palenia
w miejscach publicznych. Obserwujemy już poprawę sytuacji w krajach, które wprowadziły zakaz palenia w miejscach publicznych. W przeciągu zaledwie kilku miesięcy, ilość osób hospitalizowanych z powodu zawału serca zmniejszyła się o 30% w Hiszpanii, 34% w Turcji
i 17% w Wielkiej Brytanii (Szkocji).

Jednak mimo poczynionych postępów oraz faktu, że niektórym krajom Regionu udało się osiągnąć najniższe w historii wskaźniki rozpowszechnienia palenia, przed Europą jeszcze daleka droga, gdyż nadal 28% dorosłych mieszkańców pali, a jest to najwyższy wskaźnik wśród wszystkich regionów WHO.

Skutki palenie dotykają nas wszystkich, nawet niepalących, dlatego walka z tym zabójczym wrogiem zdrowego życia jest tak ważna i dotyczy każdego z nas. Nowy Rok to okazja do podejmowania nowych wyzwań, wprowadzania zmian w naszym życiu, postarajmy się by na naszej noworocznej liście znalazł się punkt dotyczący palenia. Czy będzie to nasze porzucenie nałogu, czy pomoc w walce z nim bliskiej osobie, każde działanie jest ważne
i przybliży nas do wolnego od tytoniu, a tym samym zdrowszego, lepszego i dłuższego życia.

2014-02-07

Zobacz także