Ponad 80% ludzi mieszkających w miastach, w których monitoruje się jakość powietrza, oddycha powietrzem, w którym poziom zanieczyszczeń przekracza limity dopuszczalne przez WHO. Problem ten dotyczy wszystkich regionów świata, ale w największym stopniu dotyka ludność zamieszkującą w miastach o najniższych dochodach.

Według najnowszych danych gromadzonych w bazie danych jakości powietrza w miastach, 98% miast liczących ponad 100 tys. mieszkańców, położonych w państwach o niskich i średnich dochodach nie spełnia określonych przez WHO wytycznych jakości powietrza. Natomiast w państwach zamożnych ten odsetek spada do 56%.

W ciągu ostatnich dwóch lat baza danych, w której obecnie gromadzone są dane z 3000 miast leżących w 103 krajach świata, powiększyła się ponad dwukrotnie, ponieważ więcej miast rozpoczęło pomiary zanieczyszczenia powietrza, uznając, że niska jakość powietrza negatywnie oddziałuje na zdrowie.

W miarę pogarszania się jakości powietrza w miastach, wzrasta u mieszkańców ryzyko udaru mózgu, chorób serca, nowotworów płuc oraz ostrych i przewlekłych chorób dróg oddechowych, w tym astmy.

„Zanieczyszczenie powietrza jest jedną z głównych przyczyn chorób i zgonów. Pozytywne jest to, że coraz więcej miast wprowadza monitoring jakości powietrza, bo jeżeli podejmą działania zmierzające do poprawy sytuacji, to będą dysponowały punktem odniesienia” – zauważyła dr. Flavia Bustreo, Zastępca Dyrektora Generalnego WHO ds. Zdrowia Rodziny, Kobiet i Dzieci. „Kiedy brudne powietrze spowija nasze miasta, największe szkody wyrządza najsłabszym grupom ludności czyli najmłodszym, najstarszym i najbiedniejszym mieszkańcom.”

Światowe trendy zanieczyszczenia powietrza w miastach

WHO przeprowadziła porównanie 795 miast w 67 państwach, sprawdzając stężenia pyłu  zawieszonego (cząstek stałych PM10 i PM2.5) w pięcioletnim okresie 2008-2013.  Cząstki stałe PM10 i PM2.5 zawierają takie zanieczyszczenia jak siarczany, azotany i sadze, które wnikając głęboko do płuc i układu sercowo-naczyniowego, stanowią bardzo poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Zebrane dane przeanalizowano w celu określenia trendów regionalnych.

 

Główne trendy w latach 2008-2013:

  • W skali całego świata zanieczyszczenie powietrza w miastach wzrosło o 8%, pomimo poprawy sytuacji w niektórych regionach.
  • Generalnie zanieczyszczenie powietrza w miastach jest najniższe w państwach o wysokich dochodach, przy czym niższe poziomy zanieczyszczeń najczęściej obserwowano w Europie, obu Amerykach i w Regionie Zachodniego Pacyfiku.
  • Najwyższe stężenia zanieczyszczeń powietrza w miastach odnotowano w państwach o niskich i średnich dochodach położonych w dwóch regionach WHO: Wschodnio-Śródziemnomorskim i Azji Południowo-Wschodniej, gdzie średnioroczne poziomy zanieczyszczeń często przekraczają pięcio- lub dziesięciokrotnie dopuszczalne przez WHO limity. Tuż za nimi plasują się uboższe miasta położone w Regionie Zachodniego Pacyfiku. 
  • W Regionie Wschodnio-Śródziemnomorskim i Azji Południowo-Wschodniej oraz w biedniejszych miastach Regionu Zachodniego Pacyfiku, zanieczyszczenie powietrza wzrosło o ponad 5% w ponad dwóch trzecich miast.
  • Brakuje informacji na temat jakości powietrza w miastach Regionu Afrykańskiego, niemniej na podstawie dostępnych danych stwierdzono, że stężenie cząstek stałych PM utrzymuje się powyżej średniej. W obecnej bazie danych gromadzone są wyniki pomiarów PM dla dwukrotnie większej liczby miast niż w jej poprzednich wersjach.

 

Zmniejszenie szkód zdrowotnych Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego spowodowane stężeniem pyłu zawieszonego jest największym środowiskowym zagrożeniem dla zdrowia i przyczyną ponad 3 mln. przedwczesnych zgonów rocznie na całym świecie.

„Zanieczyszczenie powietrza w miastach rośnie w alarmującym tempie, siejąc spustoszenie zdrowotne” – stwierdziła dr. Maria Neira, Dyrektor Departamentu WHO ds. Zdrowia Publicznego, Środowiskowych i Społecznych Determinantów Zdrowia. „Jednocześnie zwiększa się też świadomość tego problemu i coraz więcej miast prowadzi monitoring jakości powietrza. Wraz ze wzrostem jakości powietrza, zmniejsza się ilość zachorowań na choroby układu oddechowego i choroby związane z układem sercowo-naczyniowym.”

Sami mieszkańcy miast nie są w stanie wpływać na większość źródeł zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, które wymagają działań podejmowanych przez miasta oraz krajowych i międzynarodowych decydentów politycznych w celu promowania czystego transportu, bardziej efektywnego wytwarzania energii i zarządzania odpadami.

Ponad połowa miast monitorujących jakość powietrza w państwach o wysokich dochodach i ponad jedna trzecia miast w krajach o niskich i średnich dochodach obniżyła poziom zanieczyszczenia powietrza o ponad 5% w czasie pięciu lat. Zmniejszenie emisji z kominów przemysłowych, zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii, np. słonecznej lub wiatrowej, oraz nadanie priorytetowego statusu systemowi metra oraz sieciom ciągów pieszych i ścieżek rowerowych w miastach to niektóre z dostępnych i ekonomicznych strategii.

„Niezmiernie istotne jest, aby władze miast i rządy przyjęły poprawę jakości powietrza w miastach jako priorytet, zarówno w obszarze zdrowia, jak i rozwoju” – zauważył dr. Carlos Dora z WHO. „Gdy poprawia się jakość powietrza, zmniejszają się koszty systemu opieki zdrowotnej z tytułu  leczenia osób chorujących na choroby mające związek ze złą jakością powietrza i jednocześnie rośnie produktywność pracowników oraz wydłuża się przeciętny czas trwania życia. Zmniejszenie zanieczyszczeń powietrza daje również dodatkową premię klimatyczną, która może być częścią zobowiązań przyjętych przez dany kraj w związku z przystąpieniem do porozumienia klimatycznego.”

Podczas obrad Światowego Zgromadzenia Zdrowia w dniach 24-30 maja br. przedstawiciele państw członkowskich będą omawiać „mapę drogową” na rzecz wzmocnienia światowej reakcji na skutki zdrowotne spowodowane zanieczyszczeniem powietrza.

 

Wytyczne WHO w sprawie jakości powietrza wskazują progi i dopuszczalne limity głównych substancji zanieczyszczających obecnych w powietrzu atmosferycznym i stanowiących zagrożenie dla zdrowia. Wytyczne wskazują, że zmniejszenie stężenia pyłu zawieszonego (PM10) z 70 do 20 mikrogramów na metr sześcienny (μg/m), pozwala zmniejszyć liczbę zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza o około15%.  

Baza danych WHO jakości powietrza w miastach stanowi rozwinięcie silnie zakorzenionych, publicznych systemów monitorowania jakości powietrza, będąc źródłem rzetelnych danych w różnych częściach świata. Należy zdecydowanie zachęcać państwa i wspierać ich działania zmierzające do stworzenia w pełni działających i reprezentatywnych systemów monitorowania jakości powietrza. 

Raport zawiera informacje o jakości powietrza z 154 miast w Polskich.

*** Linki: Baza danych wraz z podsumowaniem wyników, opisem metodologii wykorzystywanej do zbudowania bazy danych oraz grupy państw pogrupowane przez WHO znajdują się na stronach: www.who.int/phe  oraz http://www.who.int/phe/health_topics/outdoorair/databases/cities/en/  

Baza danych WHO jakości powietrza obejmuje 3000 osiedli ludzkich różnej wielkości, liczących od kilkuset do ponad 9 mln. mieszkańców. Większość danych pochodzi z miast posiadających 50 tys. mieszkańców lub więcej. Jednak około 25% danych pochodzi z mniejszych miejscowości liczących do 20 tys. mieszkańców.

Do podstawowych źródeł danych zalicza się raporty przesyłane przez poszczególne państwa do WHO oraz oficjalne, krajowe i regionalne raporty i strony internetowe zawierające wyniki pomiarów PM10 i PM2.5. Budując bazę danych korzystano również z pomiarów następujących sieci regionalnych: Clean Air Asia dla Azji oraz bazy danych jakości powietrza prowadzonej przez Europejską Agencję Środowiska Air Quality e-Reporting. W przypadku braku danych z tych źródeł wykorzystano dane agencji rozwojowych ONZ, artykuły, podlegające recenzji partnerskiej publikowane w czasopismach naukowych oraz pomiary naziemne stanu atmosfery wykonywane w ramach projektu badającego światowe obciążenie chorobami - Global Burden of Disease.

Baza danych zawiera również średnioroczne stężenia pyłu (PM10 i/lub PM2.5) obliczane na podstawie dziennych pomiarów lub danych, które można zagregować do średnich wartości rocznych. Wyjątkowo, w przypadku braku średnich danych rocznych wykorzystywano pomiary obejmujące tylko część roku.

Wytyczne WHO w sprawie jakości powietrza atmosferycznego PM2.5 10 μg/m3 – średnie stężenie roczne 25 μg/m3 – średnie stężenie 24-godzinne PM10 20 μg/m3 – średnie stężenie roczne 50 μg/m3 – średnie stężenie 24-godzinne

 

 

2016-05-16

Zobacz także